IELS-studie bij 2.400 Vlaamse vijfjarigen toont wat ouders al vermoedden
Een groot internationaal OESO-onderzoek bij Vlaamse kleuters brengt eindelijk cijfers op tafel: Vlaamse vijfjarigen scoren prima op emotieherkenning, maar hun taalvaardigheid en rekenvaardigheden halen het internationale gemiddelde niet. Het echte probleem is de sociale kloof — kleuters in kansarmoede of die thuis geen Nederlands spreken, scoren op bijna alle domeinen een stuk lager dan klasgenoten. Onderzoekers zijn geschrokken: zulke grote verschillen zagen ze in geen enkel ander deelnemend land. Ondertussen zegt bijna 80 procent van de kleuters les te krijgen op een school waar ze moeite hebben om leerkrachten te vinden voor korte vervangingen.
Als kleuterleider werk je dagelijks met een klas waarvan de verschillen in taalvaardigheid en rekenvaardigheid groter zijn dan in welke andere Europese kleuterklas ook.
Bekijk welke taalactiviteiten je al doet voor taalzwakke kleuters en noteer ze: als de school om documentatie vraagt voor ondersteuningsnoden, heb je je startdossier klaar.
Vanaf 1 september 2026 verdwijnen facultatieve verloven, worden de eerste en laatste schooldag volwaardige lesdagen, en mogen er nog maximaal drie halve pedagogische studiedagen per jaar plaatsvinden — met verplichte opvang. In het secundair onderwijs mogen studiedagen voortaan ook niet langer tot lesuitval leiden. De aanleiding: Vlaamse leerlingen missen per jaar tot 22 schooldagen ten opzichte van het OESO-gemiddelde.
Als basisschoolleerkracht heb je vanaf september nog recht op maximaal drie halve pedagogische studiedagen, en niet meer dan dat — elke andere planningsdag vraagt zinvolle opvang.
Ga in je schoolagenda na hoeveel studiedagen er volgend jaar al gepland staan en bespreek het vroeg met je directie — aanpassingen zijn eenvoudiger nu dan in september.
Op donderdag 7 mei betoogden honderden studenten voor het Vlaamse Parlement en in Brussel tegen de geplande hervorming van de studietoelagen. Minister Demir wil een leeftijdsgrens van 30 jaar invoeren en het minimumaantal studiepunten voor een beurs verdubbelen van 27 naar 54. De Vlaamse Vereniging van Studenten berekende dat twintigduizend mensen hierdoor uit het hoger onderwijs zullen stappen. Oppositiepartij Groen vraagt minstens één jaar uitstel. (paywall mogelijk)
Dinsdag 12 mei was er een nationale actiedag, mee getrokken door de onderwijsvakbonden ACOD, COV en VSOA. De eis is duidelijk: herziening van de pensioenhervorming, kleinere klassen, minder administratie. In Brussel kwamen 40.000 betogers samen. Uit een peiling bij 1.226 Vlaamse leraren bleek dat 7 procent effectief het werk neerlegde — de vakbonden noemen dat meer dan de opkomstcijfers laten uitschijnen. Op de achtergrond: 55 procent van de leraren scoort boven de alarmdrempel voor burn-out.
De vakbondsacties richten zich ook op werkcondities in het basisonderwijs: pensioenleeftijd, klassengrootte en administratieve last zijn concrete punten op de onderhandeltafel.
Wil je weten wat je vakbond concreet eist? Bekijk het standpunt van jouw vakbond (COV, ACOD of VSOA-Onderwijs) — de eisenbundels zijn online beschikbaar en goed leesbaar.
In april en mei 2026 nemen alle leerlingen van het 4e en 6e leerjaar voor het eerst deel aan de grote Vlaamse toetsen voor Nederlands en wiskunde. Resultaten (schaal A tot E) komen pas eind juni vrij via de school, en zijn bedoeld als kwaliteitsinformatie voor de school — niet als een rapport voor het kind. Of een leerling overgaat naar het volgende jaar, hangt nooit alleen van deze toets af.
Als leerkracht van het 4e of 6e leerjaar organiseer je deze maand de afname; de resultaten gebruik je later als input voor kwaliteitsoverleg, niet voor individuele rapportering.
Stuur ouders een korte reminder dat de toetsresultaten pas eind juni komen en los staan van het rapport — dat voorkomt overbodige vragen de komende weken.
De onderwijsinspectie bekeek 621 scholen en concludeerde dat 18 procent — in het secundair zelfs bijna één op vier — een ongunstig advies krijgt. Het hardnekkigste probleem: schoolvisies die goed klinken op papier, maar de klaspraktijk niet bereiken. In het kleuteronderwijs scoort bijna de helft van de scholen op of onder de verwachtingen voor evaluatie. Minister Demir erkent dat de cijfers slechter zijn dan het jaar ervoor.
Als kleuterleider is evaluatie het zwakste punt in het rapport: bijna de helft van de kleuterscholen scoort er onvoldoende op, wat een verhoogde kans op inspectiebezoek betekent.
Bekijk je evaluatiepraktijk eens kritisch: noteer je hoe en wanneer je kleuters observeert? Een eenvoudig observatieschema maakt jouw aanpak zichtbaar en navolgbaar.
Onderwijsonderzoeker Pedro De Bruyckere duidt de IELS-studie: de grote sociale kloof in Vlaamse kleuterscholen is geen verhaal van slechte scholen versus goede scholen, maar van enorme spreiding binnen dezelfde klas. De opgave voor leerkrachten is niet het gemiddelde optrekken, maar het omgaan met kinderen die op één en dezelfde ochtend op totaal verschillende niveaus zitten. Dat vraagt iets anders dan wat de meeste nascholingen aanbieden.
De spreiding in jouw kleuterklas is groter dan in welke andere Europese kleutergroep ook — dat is een structureel gegeven, geen persoonlijk falen.
Lees het blogstuk van De Bruyckere zelf: het is kort, concreet en geeft je een taal om de uitdaging te benoemen tegenover directie of ouders.
Een opiniestuk in De Wereld Morgen rekent door wat de geplande studietoelagehervorming concreet betekent. Conclusie: de maatregelen — leeftijdsgrens 30, minimumstudiepunten 54 — treffen niet de meest efficiënte studenten, maar de meest kwetsbare: zij die naast hun studies werken, later starten of meer tijd nodig hebben. De auteurs vragen zich af of het woord "rechtvaardigheid" hier juist gebruikt wordt.
Naar aanleiding van de IELS-resultaten vraagt Knack aan onderzoekers wat er wél werkt. Het concept "academisch optimisme" — leerkrachten die geloven dat alle kleuters kunnen groeien, ongeacht achtergrond — blijkt een van de weinige factoren die de sociale kloof meetbaar verkleinen. Tegelijk waarschuwen de onderzoekers: optimisme zonder structurele ondersteuning is een gewetensoefening voor de leerkracht, geen beleid.
Jouw verwachtingen over wat een kleuter kan bereiken, hebben een meetbaar effect op de leerresultaten — dat is wat het onderzoek zegt, niet meer en niet minder.
Kies één kleuter waarover je lage verwachtingen hebt en stel jezelf de vraag: wat zou deze kleuter al kunnen als ik er anders naar zou kijken? Neem vijf minuten om dat op te schrijven.